Byłach dzieckiem i miałach 7 lot, było to późno na jesiyń, moja siostra Zosia przijechała na kole z miasta łokropnie wystraszono i spłakano bo widziała jak Niymcy gnali jak bydło wiyńźnów z Oświęcimia. Godała że jak kery ni mioł już siły iść dali, to go zastrzelili, a jak sie jeszcze ruszoł, to go poszczuli psym i pies dokończył życi tego biydoka. Jeszcze do dzisiej jest grób na rancie na Starej wsi.

Miyszkomy przi drodze i mieli my wielki plac niełogrodzony to u nos sie zatrzimali żeby łodpocznyć.
Naprzód tych wiyńźniów porachowali, potym te esesoki prziszły ku mamie i kozali dać żreć tym psiskom. Mama dali chleba z mlykiym to wrzeszczeli że mo dać flajsz (miyso), a skont my mieli miyso? Mieli my biyde, było nas sześcioro z łojcami, a tata nie robili mieli  ontersztikong (rynta) pora groszy bo my mieli trójka, to było łosiymdziesiont procynt Poloki. Zanim łoni jedli konserwy to my po kryjomu dali wiyńźniom chleba i co my mogli tak za poł godziny zwołali wiyńźnów na plac ustawili w rządku, przeliczyli i dwóch brakowało wrzeszczeli że jak sie nie znojdom to nom chałupa podpolom i prziszły dwie żydówki i tłumaczyły sie że były na stronie, a boroczki sie na górze schowały, szkoda że sie im nie udało uciyc.

Wieczór musieli my mieć łokna czornym papiorym zakryte, godali na to (ferdonkonk).

Niymce chodziły wieczór i podsłuchiwali co ludzie godajom, a jak my żykali i godali po Polsku to ciepali kamiyniami abo cegłom do okna i szyby wybili, wrzeszczeli „Dojcz szprechen nicht polnisz kwaczen” (Po niymiecku godać niy krakać po polsku).

Blisko nos u Mamoka było biuro taki patrole chodziły wieczorami a jak znodli szkrapka na kogo to długo nie pożył bo go kajś  wywiyźli abo zastrzelili.

Mama mieli słabe zdrowie, ciągle chorowali, a tu drogom ciągle tanki jeździły i było straszno, roz prziszła do nos ciotka a miyszkała pod Porymbom i pytała żeby my sie do ni przekludzili bo też sie boła wojny, miała małe dziecka a łujek był na wojnie, że na kupie bydzie nom lepi.

Pośli my ale wieczór i wczas rano musieli my chodzić łodbywać bo my mieli krowe i kury a tam nie było kaj ich trzymać. Byli my tam może miesiąc i prziśli my nazot do dom bo to było bardzo niebezpiecznie chodzić tam i nazot bo bomby leciały i co chwila kajś sie poliło.

Byli my jedna noc w doma, prziszły niymce i pedzieli że rano muszymy iść śnimi łokopy kopać.

We wsi za szosyjom były Niymce, a na Grabyszu już były Rusy i tak biły kanony że jak my wylyźli na góra to było tak jakby gwiazdy śwyciły, cały dach był podziurawiony bo był z papy. Zaś my uciykli do sąsiada za droga do Styncla ale niedaleko i zaś chodzili wieczór łodbywać i doić. 

Miyszkali my tam w piwnicy na sztyry familije bo wtedy mało wto mioł pywnice. Spali my na węglu abo ziymiokach mantlami przikryci, ale w kupie było raźni, rzykali my wszyjscy głośno co by sie ta wojna chnet skończyła.

Mieli my mlyko, ziymioki, placki z mołki ważili łokrągloku i grzali sie.

Byłach mało ale mom do dzisio dwa znaki po wojnie, bo jak szłach na pole do chaźla, prawie coś zagwizdało, rypło i posuło sie szkło i dachówka, jo sie ze strachu łobaliła i do rynki mi sie wbiła fest głymboko szkło a w stope dostałam dachówkom i też była doś fest przebito.

Jak już prziszły Rusy tata mieli na głowie nie wiym skont tako czopka rogatywka, chcieli ich zastrzelić, że to szpieg, my sie nie umieliśmy dogodać ale na szczyści prziszoł Erich Mamoków w łostatni chwili, a łon był partyzantym i pedzioł im że to swój człowiek i upytoł ich że  jest chory żeby dali mu pokój.

Co my strachu przeżyli, ale dobrze że dzinki Bogu tak sie to skończyło. Za pora dni prziślli my do dom, a że plac był wielki, to ciągle sie u nas wojsko zatrzimywało. Jedni byli fajni i pszoli dzieckom, huśtali mie, autym powozili, jodła mi dali tela, co my wszyjscy pojedli, mieli dobry gulasz, konserwy, a roz mi pełno zopaska cukru w kostkach nasuli. Mama sie boli, że mie ukradnom, chyba łoni też mieli w doma dziecka i nie wszyjscy byli źli.

Co chwila przijyżdżali inksi, nikierzi byli łoszkliwi, dziołchy gonili, moja siostra miała szesnoście lot i niejedna noc we chlywie stoła zawionzano w gadlinie słomy. Brat było łod mie rok starszy i wziyni go do poganianio bydła, ale im w Branickim lesie uciyk. Całom noc borok na gałyńzi siedzioł, bo wto wiy, kiedy by go puścili.

I tak pomału prziszła wiosna i wojna sie skończyła, ale jeszcze długo były belekaj niewypały. Mój łujek szoł na grziby, naloz na mina skryto w trowie, z wojny szczyśliwie prziszoł i w doma mu noga za kolanym urwało, takich wypadków było dużo i do dzisiaj sie jeszcze znajduje belejaki podejrzane żelastwo.

Co my przeżyli to momy w pamiynci na zawsze. Umiymy se czynić czasy dzisiejsze. Chocioż jak to dziadkowie zawsze sie staromy, jak te nasze wnuki bydom żyć, co ich jeszcze czeko?
Mogymy jyno prosić Ponboczka żeby nigdy nie było wojny, żeby im było lepi jak nom.

 

„Moje wspomnienia z czasów wojny 1944-45r.”. Opowiadanie napisane przez Panią Jadwigę Hlubek.